Blog / Dotacja z PUP od A do Z
Umowa o dotację z urzędu pracy i zabezpieczenie: co podpisujesz i jakie formy przyjmuje urząd
Pozytywna odpowiedź na wniosek to jeszcze nie pieniądze. Pieniądze daje dopiero umowa o dotację z urzędu pracy, a w przepisach umowa o dofinansowanie podjęcia działalności gospodarczej. To nie jest decyzja urzędnika, tylko umowa cywilnoprawna ze starostą, zabezpieczona poręczeniem, wekslem albo inną formą, za którą ktoś ręczy swoim majątkiem. Wiele osób boi się jej bardziej niż samego wniosku i ma do tego podstawy. Poniżej, co w takiej umowie jest z mocy przepisów, co dopisuje urząd i jak wybrać zabezpieczenie.
Umowa o dofinansowanie z urzędu pracy: czym jest prawnie
Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia mówi, że "Podstawą przyznania dofinansowania podjęcia działalności gospodarczej jest umowa" zawarta przez starostę z bezrobotnym (art. 150 ust. 1). Rozporządzenie z 21 listopada 2025 r. dodaje, że umowa jest zawierana "w formie pisemnej pod rygorem nieważności" (par. 4 ust. 1). Umowa ustna albo mail nic nie znaczą.
Z tego, że to umowa cywilnoprawna, wynikają dwie rzeczy:
- nie ma prawa do umowy: ustawa mówi, że starosta "może przyznać" dofinansowanie (art. 147 ust. 1), a regulamin z Częstochowy zapisuje wprost, że żadnej ze stron nie przysługuje roszczenie z tytułu zawarcia umowy; utrata statusu bezrobotnego przed podpisaniem zamyka sprawę,
- spory i odzyskiwanie pieniędzy idą przed sąd cywilny, a nie w trybie administracyjnym: dochodzenie roszczeń z umowy następuje na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego (art. 153 ust. 8).
Co jest w umowie o dotację z urzędu pracy z mocy przepisów
Każdy urząd ma własny wzór umowy, ale część postanowień wynika wprost z ustawy i rozporządzenia, więc znajdziesz je wszędzie:
| Postanowienie | Treść | Źródło |
|---|---|---|
| Kwota | określona w umowie, nie wyższa niż 6-krotność przeciętnego wynagrodzenia w dniu zawarcia umowy | ustawa, art. 147 ust. 1 |
| Wypłata | w ciągu 14 dni od zawarcia umowy | rozp., par. 4 ust. 2 pkt 1 |
| Start firmy | w ciągu 30 dni od otrzymania środków | rozp., par. 4 ust. 2 pkt 2 |
| Rozliczenie | w ciągu 2 miesięcy od rozpoczęcia działalności | rozp., par. 4 ust. 3 |
| Zwrot niewydanych środków | 7 dni od złożenia rozliczenia | rozp., par. 4 ust. 7 |
| Prowadzenie firmy | co najmniej 12 miesięcy, zawieszenie łącznie do 6 miesięcy, bez podejmowania zatrudnienia | ustawa, art. 151 ust. 1 |
| Zwrot VAT | 90 dni od pierwszej deklaracji z prawem do odliczenia | ustawa, art. 152 ust. 2 |
| Zwrot przy naruszeniu | całość z odsetkami ustawowymi od dnia otrzymania, 30 dni od wezwania | ustawa, art. 153 ust. 1 i 7 |
| Zabezpieczenie | w jednej lub kilku formach | ustawa, art. 150 ust. 2 |
Do tego urzędy dopisują własne zobowiązania. W zasadach Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi na 2026 r. są na przykład: zakaz zbywania bez zgody urzędu rzeczy kupionych z dotacji, obowiązek przechowywania dokumentacji przez 10 lat od przyznania pomocy i zgoda na kontrolę w miejscu prowadzenia firmy. Regulamin z Częstochowy dodaje obowiązek zgłoszenia się do urzędu w ciągu 90 dni po upływie 12 miesięcy prowadzenia działalności, żeby potwierdzić wywiązanie się z umowy. Przeczytaj wzór umowy przed złożeniem wniosku, nie w dniu podpisania. Jeśli wzoru nie ma na stronie urzędu, poproś o niego doradcę.
Dlaczego urząd wymaga zabezpieczenia
"Umowa wymaga ustanowienia zabezpieczenia w jednej lub kilku formach" (art. 150 ust. 2). Zabezpieczenie chroni urząd na wypadek, gdy trzeba będzie odzyskać dotację: gdy firma zamknie się przed upływem 12 miesięcy, gdy środki zostaną wydane niezgodnie z przeznaczeniem albo gdy nie zwrócisz VAT. Starosta "może odmówić przyjęcia zaproponowanego zabezpieczenia, jeżeli uzna, że wskazane zabezpieczenie nie jest wystarczające" (art. 150 ust. 3). Formę proponujesz już we wniosku (rozporządzenie, par. 2 ust. 3 pkt 12).
Siedem form zabezpieczenia
Rozporządzenie wymienia siedem form (par. 10 ust. 1). Przepis nie ma słów "w szczególności", więc lista jest zamknięta: urząd wybiera z niej, co dopuszcza, i może postawić dodatkowe wymagania w regulaminie.
- Poręczenie. Osoba fizyczna albo prawna zobowiązuje się oddać dotację za Ciebie, jeśli Ty tego nie zrobisz. Z naszych rozmów z klientami wynika, że to forma wybierana najczęściej, bo nie wymaga wolnej gotówki. Wymagania wobec poręczycieli są różne w każdym urzędzie, dlatego opisujemy je osobno we wpisie o poręczycielu przy dotacji.
- Weksel in blanco. Podpisujesz weksel bez wpisanej kwoty, urząd uzupełnia go, gdy trzeba odzyskać pieniądze. Sam nie wystarcza (patrz niżej).
- Weksel z poręczeniem wekslowym (aval). Na wekslu podpisuje się także poręczyciel. W Częstochowie wymagane jest notarialne poświadczenie podpisów poręczycieli na wekslu.
- Gwarancja bankowa. Bank zobowiązuje się zapłacić urzędowi, jeśli Ty nie oddasz dotacji. Wystawienie zależy od decyzji banku, a koszt ponosisz Ty.
- Zastaw rejestrowy na prawach lub rzeczach. Wymaga umowy zastawu i wpisu do rejestru zastawów. W Łodzi przedmiotem zastawu nie mogą być rzeczy kupowane z dotacji.
- Blokada środków na rachunku płatniczym. Bank blokuje określoną kwotę na Twoim koncie. Proste, ale wymaga posiadania pieniędzy w wysokości co najmniej dotacji.
- Akt notarialny o poddaniu się egzekucji przez dłużnika. Notariusz sporządza akt, na podstawie którego urząd może szybciej ściągnąć dług. Tak jak weksel in blanco, sam nie wystarcza.
Pułapka z rozporządzenia: przy wekslu in blanco albo akcie notarialnym "konieczne jest ustanowienie dodatkowego zabezpieczenia" w jednej z pozostałych form (par. 10 ust. 2). Weksel in blanco plus akt notarialny to więc za mało, bo żadna z tych dwóch form nie może być tym dodatkowym zabezpieczeniem.
Jak to wygląda w dwóch regulaminach
| Częstochowa (regulamin 2026) | Łódź (zasady 2026) | |
|---|---|---|
| Poręczenie cywilne | dwie osoby fizyczne, każda z dochodem co najmniej 5300 zł brutto miesięcznie, albo osoby prawne | minimum 2 poręczycieli, dochód co najmniej 6000 zł miesięcznie |
| Aval | poręczyciel jak przy poręczeniu cywilnym, notarialne poświadczenie podpisów | minimum 1 poręczyciel |
| Gwarancja, blokada, akt notarialny | ustanawiane na okres 6 lat | wartość co najmniej 150% kwoty dotacji, co najmniej 7 lat od przelewu |
| Koszty zabezpieczenia | ponosi wnioskodawca | ponosi wnioskodawca |
Wniosek z tego zestawienia jest prosty: blokada środków czy akt notarialny w Łodzi to nie "tyle, ile dotacja", tylko półtora raza tyle i na siedem lat. Przy dotacji 30 000 zł blokada wynosi więc co najmniej 45 000 zł. Łódź wymaga też przy blokadzie i gwarancji promesy albo pisma z banku już do wniosku. Dla większości osób startujących z bezrobocia realnym wyborem zostaje poręczenie albo weksel z avalem.
Zgoda małżonka
Oba regulaminy wymagają przy umowie zgody małżonka wnioskodawcy, wyrażonej podpisem w obecności pracownika urzędu (w Łodzi alternatywnie oświadczenie poświadczone notarialnie), chyba że małżonkowie mają rozdzielność majątkową. W Częstochowie współmałżonek pozostający we wspólności majątkowej podpisuje umowę poręczenia "niezależnie od faktu osiągania dochodu". Zgody wymaga się też od małżonka poręczyciela. Umów wszystkich na jeden termin, bo bez tych podpisów umowy się nie podpisze.
Kiedy zabezpieczenie przestaje działać
Przepisy nie wskazują jednej daty. Okres wynika z umowy i regulaminu: w przykładach wyżej 6 lat w Częstochowie i co najmniej 7 lat w Łodzi dla gwarancji, blokady i aktu notarialnego. Jeśli nie jesteś czynnym podatnikiem VAT, rozporządzenie pozwala staroście na Twój wniosek zmniejszyć wartość zabezpieczenia albo przyjąć nowe, służące już tylko zwrotowi równowartości VAT, i zwolnić dotychczasowe (par. 10 ust. 5). O takie zwolnienie trzeba poprosić. Samo z siebie się nie dzieje.
Jak przygotować się do umowy
- Pobierz wzór umowy i regulamin razem z formularzem wniosku.
- Wybierz formę zabezpieczenia przed złożeniem wniosku i wpisz ją we wniosku.
- Przy poręczeniu porozmawiaj z poręczycielami od razu, nie po decyzji urzędu: w Częstochowie termin podpisania umowy wyznacza się dopiero po dostarczeniu wszystkich dokumentów poręczycieli w oryginale.
- Nie rejestruj firmy przed podpisaniem umowy. Dlaczego, wyjaśniamy we wpisie kiedy zarejestrować firmę przy dotacji.
- Zapisz w kalendarzu terminy z tabeli na górze i sprawdź, co wolno w ciągu 12 miesięcy: 12 miesięcy po dotacji.
Następny krok: kto może być poręczycielem i ile musi zarabiać. Całą drogę po dotację opisujemy we wpisie dofinansowanie na otwarcie firmy krok po kroku.